Khoảng 200 doanh nghiệp trong các ngành thép, xi măng và nhiệt điện sẽ tham gia vào thị trường carbon thí điểm, dự kiến ​​được triển khai trong ba năm kể từ tháng 6 năm nay.

Thông tin này được ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Vụ Biến đổi Khí hậu, chia sẻ tại hội thảo tham vấn diễn ra ngày 16 tháng 4 do Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Đông Nam Á (ETP) và Vụ của ông, thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổ chức.

Các cuộc thảo luận nằm trong khuôn khổ hỗ trợ kỹ thuật về đánh giá tác động của hệ thống giao dịch phát thải khí nhà kính (GHG) và tín chỉ carbon tại Việt Nam, do Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên Hợp Quốc (UNPS) tài trợ theo khuôn khổ ETP, nhằm hỗ trợ Vụ Biến đổi Khí hậu phát triển thị trường carbon của Việt Nam.

Tại hội thảo, ban tổ chức đã cập nhật các quy định và lộ trình thí điểm thị trường carbon trong nước của Việt Nam, đồng thời thảo luận về kinh nghiệm quốc tế về các phương án quản trị và đánh giá tác động của hệ thống ETS cũng như những bài học kinh nghiệm cho cả nước.

Bên cạnh đó, ban tổ chức cũng trình bày kết quả phân tích bối cảnh quốc gia và các phương án quản trị cho giai đoạn thí điểm ETS, đồng thời thảo luận về kết quả đánh giá tác động của các phương án quản trị.

“Các phương án thiết kế thị trường ETS cần đảm bảo tính phù hợp và khả thi của các kịch bản liên quan đến phạm vi các ngành tham gia, việc xác định tổng giới hạn phát thải, và đặc biệt là phương pháp phân bổ hạn ngạch ban đầu (như phân bổ tự do, đấu giá, hoặc kết hợp với tỷ lệ cụ thể) cho các cơ sở trong giai đoạn thí điểm, dựa trên các phân tích tác động đã được thực hiện,” ông Quang cho biết.

“Trong giai đoạn thí điểm, chỉ các cơ sở quy mô lớn về sản xuất thép, xi măng và nhiệt điện sẽ được đưa vào thị trường carbon, với ước tính khoảng 200 doanh nghiệp tham gia. Trong các giai đoạn tiếp theo, dự kiến ​​sẽ có thêm các doanh nghiệp từ các ngành khác,” ông nói thêm.

Để vận hành hiệu quả thị trường carbon thí điểm, các chuyên gia nhấn mạnh cần phải xem xét cẩn thận các phương án thiết kế và quản lý thị trường, đánh giá tác động của từng phương án và lựa chọn phương pháp tối ưu để cân bằng nhu cầu phát triển kinh tế với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.

Ông John Robert Cotton, Phó Giám đốc Dự án Giao dịch Khí thải (ETP), cho biết: “Đánh giá tác động của thị trường carbon sẽ là nền tảng quan trọng để thiết lập hệ thống giao dịch khí thải trong nước. Điều này sẽ góp phần giúp Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Việc đánh giá tác động sẽ cung cấp các thông số, chỉ số và công cụ đo lường, cho phép Việt Nam thực hiện giai đoạn thí điểm thị trường carbon từ năm 2025 đến năm 2028, tiếp theo là triển khai toàn diện.”

Theo đề xuất từ ​​Công ty Tư vấn Đổi mới Khí hậu Xanh (GreenCIC), có 10 bước để thiết kế và vận hành thị trường carbon, với ba thành phần thiết kế cốt lõi, đó là phạm vi, thiết lập giới hạn phát thải và phân bổ hạn ngạch.

Về phạm vi, các chuyên gia của GreenCIC nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lựa chọn các ngành/lĩnh vực tham gia ETS, đảm bảo sự cân bằng giữa mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và tăng trưởng kinh tế. Công ty này cũng khuyến nghị rằng phương pháp tiếp cận nên dựa trên hai yếu tố chính, đó là cường độ phát thải và cường độ giao dịch.

“Việc phân bổ hạn ngạch tự do trong giai đoạn thí điểm dựa trên kịch bản Đóng góp Quốc gia Tự nguyện (NDC) không điều kiện của Liên Hợp Quốc được coi là bước đệm quan trọng giúp các doanh nghiệp làm quen với thị trường carbon, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến sản xuất, hoạt động kinh doanh và toàn bộ nền kinh tế trong giai đoạn chuyển đổi”, ông Nguyễn Hồng Vay, quản lý tư vấn tại GreenCIC cho biết.

Trong khuôn khổ nghiên cứu do ETP tài trợ, nhóm chuyên gia của GreenCIC đã tiến hành đánh giá tác động của ETS trên quy mô 114 doanh nghiệp, bao gồm 56 cơ sở sản xuất clinker, 27 cơ sở sản xuất thép thô và 31 nhà máy nhiệt điện, chiếm khoảng 43% tổng lượng phát thải khí nhà kính của cả nước từ năm 2020 đến năm 2022. Kết quả cho thấy việc triển khai ETS có thể giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho các doanh nghiệp trong việc đáp ứng các cam kết giảm phát thải theo NDC.

By Nguyen Kim (vir.com.vn)